Hein van Oorschot op relitop

 

3 Losse gedachten: over het verval van Spanje, het kalifaat van Bagdad en over de christelijke leer van “het goede leven”

  1. HET VERVAL VAN SPANJE

Karel V, de grootste vorst uit de Spaanse geschiedenis (1500-1555) stichtte het grootste rijk ooit (combinatie West Europa en Amerika). Spanje was schatrijk o.a. door de ontdekkingen in de Americas en het goud van de Azteken/Maya’s en Inca’s. Hij was een tolerante man,, die probeerde het schisma in de RK kerk te voorkomen door de kerk en Luther aan tafel  en in gesprek te brengen/dwingen.

Opvolger was zijn  zeer vrome katholieke zoon Filips de 2e. Vecht tegen het protestantisme, doet Spanje op slot, versterkt de inquisitie. Hij zet het verval van Spanje in en in de 19e eeuw is Spanje een van de armste landen van Europa.

Les! Een groot land, dat het gesprek met opponenten niet meer voert en intolerantie laat heersen, verliest zijn positie en maakt zijn samenleving arm en achterlijk. Intolerantie is het begin van verval.

  1. HET KALIFAAT VAN BAGDAD

Als in ongeveer 750 (130 Islamitische jaartelling) de dan heersende kaliefendynastie (de Omajjaden) uit de macht worden gezet door de Abbesiden breekt een bloeitijd aan. Dat geldt ook voor de verslagen  Omajjaden, die naar Zuid-Spanje vluchten (Andalusië) en daar een rijk stichten. Beide kalifaten (Bagdad en Cordoba) worden dragers van beschaving en relatieve tolerantie en vormen een aanlokkelijk voorbeeld voor Europa, dat zich dan in de (donkere) middeleeuwen bevindt. Het kalifaat van Bagdad wordt o.a. gekenmerkt door:

  • verfijnde cultuur en oprechte interesse voor de geschriften uit de Griekse, Romeinse en Christelijke beschaving.
  • die geschriften worden vertaald en de kennis ervan wordt benut. Er breekt een periode van ongekende bloei aan: de gouden tijd van de Islam. Beide kalifaten worden dragers van wetenschap, cultuur en bouwkunst (en macht!) en hebben de blik sterk naar buiten gericht. Er wordt geleefd volgens de aan Mohammed toegeschreven spreuk: “de inkt van de wetenschap is heiliger dan het bloed van de martelaren”. Beide kalifaten houden ongeveer 500 jaar stand.

Het succes van deze kalifaten wordt vooral afgemeten aan lange stabiele regeerperiode, aan de grote welvaart en aan de geweldige maatschappelijke vernieuwingen, die door deze staten tot stand werden gebracht.

Les: kenmerken waren nieuwsgierigheid naar de kennis van anderen, een echte onderzoekende houding. Dat vereist tolerantie, anders kun je niet echt met een open geest naar de verdiensten van anderen kijken of daarover een echt gesprek voeren. Als je dat nietr kan, leer je dus ook niets.

Tweede les: als IS nu het kalifaat van Bagdad wil nastreven, zouden ze er goed aan doen hun eigen geschiedenis (beter) te kennen. De IS-uitgangspunten zijn even zovele ontkenningen van het kalifaat van Bagdad.

  1. HET GOEDE LEVEN

Een vitale samenleving gaat uit gaat uit van aan de ene kant een krachtig individu, maar aan de andere kant een samenhangende gemeenschap waarin dat individu functioneert en waaraan dat individu bijdraagt.

In het begin van de 19e eeuw  na de opkomst van de jonge democratie in de Verenigde Staten, de Franse Revolutie en het afscheid nemen van het ancien regime, was het eerst vooral het liberalisme, dat aandacht kreeg: oude jukken werden afgeschud.

Maar ook toen al was er een bewustzijn dat dit naar de verkeerde kant kon doorslaan. Als het opkomende individualisme niet de gemeenschapszin wist te bewaren, kon er gemakkelijk een buitengewoon onaangename samenleving ontstaan.

Daarbij voorzag men, dat als een samenleving tegen die onaangename grenzen aanloopt, de overheid (moeten) ingrijpen.

En dat gebeurde op vergelijkbare wijze ook in de opvolgende ideologieën van het socialisme en het communisme, waarbij de staat de centrale drager van het goede werd als reactie op teveel individualisme. Dat individualisme toonde zich op een maatschappelijk onaanvaardbare manier in de industriële revolutie. Weliswaar was het oog in die ideologieën ook gericht op individuele welstandsverbetering, maar het stelsel werd daarin allesbepalend en maakten al snel het individu ondergeschikt aan de ideologie en aan het systeem.

Er was dan ook al spoedig een zoektocht gaande naar de balans tussen individuele vrijheid en verantwoordelijkheid enerzijds en gemeenschapszin anderzijds, die verstoord raakt als mensen die beide verantwoordelijkheden niet op zich nemen. En bij verstoring van die balans dreigt ofwel de totalitaire staat of de jungle.

Eind van de 19e eeuw proberen de kerken in Europa deze filosofieën weer met elkaar in balans te brengen. Er wordt dan een opvatting over de inrichting van de samenleving geformuleerd die enerzijds de goede kanten van het liberalisme, het socialisme, het communisme en het kapitalisme erkent, maar tegelijkertijd van al die ideologieën afstand neemt vanwege de negatieve bijeffecten die kunnen optreden en natuurlijk omdat deze systemen in de wortel niet overeenstemmen met de evangelische visie op het goede samenleven.

Deze religieuze samenlevings-ideologie  is gebaseerd op menselijke waardigheid, solidariteit (overigens solidariteit met een algemeen belang en niet alleen het tijdelijk verminderen van het leed van anderen), liefdadigheid, subsidiariteit (eerst zijn mensen individueel verantwoordelijk, dan de lokale gemeenschap en dan pas de overheid) en distributisme (het verdelen van de bevoegdheid en de macht in bedrijven; hieruit is bijvoorbeeld het coöperatieve denken ontstaan). Maar dit alles gaat primair uit van individuele verantwoordelijkheid, uitgeoefend als rol in de gemeenschap en niet van de besturende staat.

Deze op zich galante en evenwichtige samenvatting van de grondslagen van een “goede samenleving” vormt nog steeds expliciet en impliciet de basis van de kijk van de kerk op de samenleving. En dat is niet verwonderlijk. De kerken vonden hun inspiratie voor deze opvatting immers in hun geloof en dus in het Oude en Nieuwe Testament. En dat christelijke geloof had inmiddels 1900 jaar een zware stempel gedrukt op de Westerse wereld. Bovendien was het Nieuwe Testament natuurlijk ook door de tijdgeest van de grote Griekse denkers beïnvloed en de vertaling en verspreiding daarvan door Romeinen (en de moslims!!) kleurde de interpretatie ervan. Kortom, het was een nieuwe poging om onze beschaving en de grondslagen daarvan in een evenwichtig kader te gieten.

Met alle menselijk gebreken heeft dat kompas onze hele jaartelling gefunctioneerd en heeft ons bv. ook de verlichting en de Universele verklaring van de Rechten van de mens gebracht.

Wij moeten ons ervan bewust zijn, dat de ontwikkeling van zo’n moreel kompas altijd plaatsvindt in gemeenschappen en in praktijken. Juist in en ten behoeve van een context van samen leven, samen leren , samen werken wordt het moreel kompas doorgegeven en doorontwikkeld. Verloren generaties zijn daarmee op zich al een groot risico (zoals nu dreigt bij een deel van onze jeugd).

In dat perspectief en trouwens ook los daarvan, is er veel te zeggen over de samenleving van vandaag en godsdiensten laten zich niet altijd van hun beste kanten zien. Maar die hebben ze wel!! En die beste kanten zijn precies die eigenschappen, die de samenleving van vandaag een goede samenleving kunnen maken. Daarvoor doen de kerken in Tilburg al heel veel en kunnen ze -door dat naar elkaar te erkennen- wezenlijk bijdragen aan de kwaliteit van de stedelijke gemeenschap. Daar gaat het vanavond over.

24 mei 2016   Hein van Oorschot

Burgemeester Noordanus in gesprek met religieuze groeperingen

Op dinsdagavond 24 mei kwamen in ons huis leiders van tientallen religieuze organisaties samen. Met elkaar spraken zij over en verklaring waarin uitspraken worden gedaan op weg naar toleteranti, samenwerking en verbondenheid. De tekst van de verklaring vindt u hieronder.

TILBURG STAD VAN  TOLERANTIE

EN BETROKKENHEID

 

Slotverklaring bijeenkomst van

voorgangers en bestuurders van religieuze groeperingen

24 mei 2016

 

Preambule

Eeuwenlang was de stad Tilburg, zoals bijna overal in het zuiden van Nederland, een plaats waar de meerderheid van de bevolking een katholieke achtergrond kende. In de tweede helft van de twintigste eeuw veranderde dat beeld en sinds die tijd zijn vele religies en levensbeschouwingen thuis in onze stad. Mensen van alle uithoeken van onze wereld vestigden zich in Tilburg. Daarmee brachten zij herinneringen, tradities en culturele waarden mee. Een belangrijk aspect in deze beweging is dat zij ook ‘hun God, hun goden, hun religie’ meebrachten. In het huidige tijdsgewricht zien we in Tilburg een veelheid aan religieuze organisaties en instellingen die, ieder op de eigen manier, een plaats vinden in onze stad.

Ons land hecht veel waarde aan de vrijheid van godsdienst. Dit is in Nederland vastgelegd in de Unie van Utrecht (1579)  waarin is opgenomen dat ‘alle burgers vrij zijn om hun eigen geloof te belijden en dat de overheid niemand voor dat geloof te verantwoording mag roepen of vervolgen”. Een recht dat  is opgenomen in onze grondwet en tevens vastgelegd in de Universele verklaring van de rechten van de mens.

 

Verklaring

Op 24 mei 2016 kwamen voorgangers en bestuurders van religieuze organisaties in Tilburg bijeen. Gespreksonderwerp was op welke wijze de religieuze organisaties in Tilburg kunnen bijdragen aan een positief klimaat van tolerantie. Tolerantie is niet vrijblijvend. Het betekent wederzijdse acceptatie, respect en onderling begrip en verbondenheid.

De vertegenwoordigers van de aanwezige religieuze en levensbeschouwelijke organisaties in Tilburg verklaren:

  • Dat wij ons laten leiden door hoop en onderlinge betrokkenheid. Wij willen niet dat angst onze samenleving verlamt en schade doet aan onze grondrechten.
  • Dat ieder van ons het grondrecht van vrijheid van godsdienst en van geweten onderschrijft. Dit recht dient in volle  omvang te worden veiliggesteld.
  • Dat ieder van ons afstand neemt van iedere vorm van geweld of discriminatie zoals dat is vastgelegd in artikel 1 van onze Grondwet..
  • Dat ieder van ons zich inspant om kwetsende of laatdunkende uitspraken over andere religies en levensovertuigingen af te wijzen. Het gebruik van de vrijheid van meningsuiting krijgt gestalte binnen de grenzen van het begrip tolerantie zoals hierboven staat beschreven.
  • Dat ieder van ons bereid is om binnen de eigen mogelijkheden, zich in te spannen voor een respectvolle  en leefbare stad. Godsdienst is geschikt om en verantwoordelijk voor het versterken van de Tilburgse gemeenschap en gemeenschappelijkheid.
  • Dat ieder van ons, binnen de eigen gemeenschap, daarom mogelijkheden zoekt om mensen met elkaar en met leden van andere religies of levensbeschouwingen te verbinden. Deze verbondenheid zal bijdragen aan een klimaat van wederzijdse acceptatie, betrokkenheid en sociale cohesie in de stad.

 

Heel concreet betekent dit:

  • Dat ieder van ons, in woord en daad meewerkt aan het bevorderen van dat positieve maatschappelijke klimaat.
  • Dat ieder van ons zich inspant om maatschappelijke problemen in onze stad te bespreken en probeert de gevolgen van deze problemen,  met name voor kwetsbare burgers, op te heffen.
  • Dat ieder van ons zich inspant om bij te dragen aan de opvang, begeleiding en integratie van vluchtelingen en andere nieuwkomers die in onze stad worden opgevangen.
  • Dat ieder van ons bereid is om op momenten dat het ertoe doet, bijeen te komen om de gevolgen daarvan voor onze gemeenschappen en de samenleving te onderzoeken en passende maatregelen te nemen.

Als religieuze en levensbeschouwelijke organisaties willen wij twee keer per jaar aansluiten bij het Religieus Beraad dat in onze stad samenkomt en daar de bovenstaande punten te bespreken.

Tilburg, 24 mei 2016

Deze verklaring is tot stand gekomen en door religieuze groeperingen onderschreven op 24 mei 2016 in een aanwezigheid en in overleg met burgemeester Noordanus en wethouder Hendrickx van de Gemeente Tilburg.

 

De verklaring is tot stand gekomen en door religieuze groeperingen onderschreven op 24 mei 2016. Dit in aanwezigheid van en in overleg met burgemeester Noordanus en wethouder Hendrickx van de Gemeente Tilburg.

 

De verklaring is onderschreven door:

 

 

  • Church of Pentecost

 

  • Christengemeente op de Rots
  • Christen Gemeente Hart van Brabant
  • Congregatie Dochters O.L.V. Heilig Hart

 

  • Congregatie MSC, Tilburg

 

  • Ekklesia Tilburg

 

  • El-Feth Moskee Tilburg

 

  • Evangelisatie Gereformeerde Gemeente

 

  • Fraters van Tilburg, Elimgroep

 

  • Geestelijke verzorging Elisabeth

Tweestedenziekenhuis

 

  • Geestelijke verzorging st. de Wever

 

  • I.M. Moluks Evangelische Kerk

 

  • Grace Communion

 

  • Hindoegemeenschap Tilburg

 

  • Indonesisch Nederlands Christelijke kerk

 

  • Interreligieus Ontmoetingscentrum Het Ronde Tafelhuis

 

  • Liberaal Joodse Gemeente Brabant

 

  • New Song Tilburg

 

  • Nieuw Apostolische Kerk

 

  • Norbertijnen Tilburg

 

  • Parochie Heikant-Quirijnstok

 

  • Ontmoetingskerk

 

  • Parochie de Goede Herder

 

  • Peerke Dondersparochie

 

  • Protestantse Gemeente Tilburg e.o.
  • Suleymanye Moskee          Zusters van Liefde van O.L.V. Moeder van Barmhartigheid

 

 

 

 

 

Topontmoeting religieuze organisaties in Tilburg

Op dinsdag 24 mei vindt in het Ronde Tafelhuis een ontmoeting plaats van leiders van Religieuze organisaties in Tilburg en Burgemeester Noordanus. Thema van de ontmoeting is ‘Tilburg tolerante stad’. Later deze week wordt een verklaring gepresenteerd waarin de religieuze organisaties uitspreken dat zij met elkaar bereid zijn om bij te dragen aan tolerantie.

 

Fietstocht Tilburg Noord

De Stadsgidserij Tilburg organiseert op zaterdag 18 juni een unieke fietstocht door Tilburg Noord. Een mooie kans om de wijk op een bijzondere manier te leren kennen. Tijdens de fietstocht hoort u verhalen over het verleden van de wijk, maar ook over de toekomst. De fietstocht start bij het Wilhelminakanaal en gaat via het Wagnerplein, De Schans en De Rugdijk naar wijkcentrum De Ypelaer. Daar staat een drankje en een hapje voor u klaar. Onderweg wordt gestopt op bijzondere plekken; de bibliotheek, het Ronde Tafelhuis, de zorgboerderij van Amarant en het Peerke Donderspaviljoen. De Stadsgidserij vindt het leuk als veel bewoners uit Tilburg Noord meefietsen om verhalen te delen.

De fietstocht is op zaterdag 18 juni van 14.00 tot 17.00 uur. De kosten zijn € 5,00 per persoon (inclusief een drankje en hapjes) Te betalen bij aanvang van de fietstocht. Reserveren is noodzakelijk. Stuur een e-mail naar paulvanhal@hotmail.com